De Oprichting

De Bleek Eibergen“Laat mij U herinneren, dat de stoot tot onzer vereeniging is gegeven door de Heeren Gebroeders Prakke en hunne zoonen, die meenden, dat ook hun personeel in uren van verpoozing zich een anderen ontspanning zou kunnen verschaffen, om daarna met te meer lust den arbeid te hervatten en op grond daarvan de jongelieden aanmoedigden den eesten stap te doen, waartoe zij zelf voorgingen in de aanschaffing van instrumenten die de Vereeniging nodig had.”

Deze lange zin sprak Lehman Heijmnans, voorzitter van de harmonievereniging Euphonia, tijdens zijn redevoering bij het 15-jarig bestaan in 1912. Met de heeren Gebroeders Prakke werden J.E. en H. Prakke bedoeld, Eigenaren van de in 1854 opgerichte Eibergse Leerlooierij en drijfriemenfabriek. In 1872 kochten zij hun eerste stoommachine Het bedrijf floreerde en won veel prijzen op binnen en buitenlandse tentoonstellingen.

J.E. Prakke Eibergen

J.E. Prakke 1827-1919

In 1914 werkten er 79 mannen en 2 jongens. Enkele jaren daarvoor was door de familie Prakke de Pickerfabriek gesticht, waar in 1912 vijftien mannen werkzaam waren. De gebroeders Prakke waren voor hun tijd tamelijk vooruitstrevend. zij vonden een goede vrijetijdsbesteding voor hun werklieden belangrijk. Een aantal werklieden hadden een grote liefde voor muziek en enkelen van hen getroostten zich de moeite om 2x per week naar Rekken te lopen om er de repetities van de daar pas opgerichte muziekvereniging Concordia bij te wonen. Deze muzikale wandelaars waren Bart Floors, Herman Menkhorst en mogelijk nog enkele anderen. In 1897 besloten de gebroeders Prakke om een muziekkorps op te richten. Dit vond plaats op 27 februari van dat jaar in het kantoor van hun fabriek. Als naam koos men Euphonia, wat welluidendheid betekent.

 

Lambertus Floors

Lambertus Floors, één van de oprichters

In het oprichtingsjaar bestond de vereniging uit 22 leden, allen werkzaam in de looierij. Alleen voor voorzitter Heijmans gold dit niet. Hij stond in het bevolkingsregister als koopman vermeld en mocht meedoen vanwege zijn grote liefde voor de muziek.

De fabrikanten stelden koperinstrumenten en een grote trom beschikbaar, die zij betrokken van de Sächsiger Musikinstrumenten-Manufactur Schuster und Co in Markneukirchen.

Dirigent, directeur zeiden ze toen, werd de onderwijzer Willems uit Rekken. Deze leidde samen met zijn hoofdonderwijzer Dorgelo de Rekkense muziekvereniging Concordia. Toen kon er begonnen worden. Waarschijnlijk werd er gerepeteerd in de leerlooierij. Uit een krantenbericht weten we dat leden van Euphonia meespeelden bij de feesten ter gelegenheid van de kroning van koningin Wilhelmina in 1898.

Een bericht uit de krant van 17 december 1901 staat hier afgedrukt, omdat het enig licht werpt op de duisternis van de eerste jaren van Euphonia.

“Eibergen, 15 December.  Gisterenavond hadden wij het genoegen een concert bij te wonen, gegeven door het fonfarecorps Euphonia ten bate der ongelukkige bewoners der Concentratiekampen in Zuid-Afrika. Het gezelschap mag tevreden zijn met het verkregen succes, eene ontvangst van f 70,- en een opgewekt publiek. Den ijverigen dirigent van het korps komt allen lof toe, dat hij eenvoudige fabrieksarbeiders zoo weet te leiden, dat zij een zeer dragelijk concert in een zaal kunnen geven. Goede wil bij de uitvoerenden is niet voldoende, muzikaal gevoel moet aanwezig zijn en dat is juist bij liefhebberij gezelschappen doorgaans het ongeluk, de zwakken houden het hele korps eronder.

De heer ten Dam heeft dat zeer terecht begrepen en met tact eenige mede spelenden weten te overreden dat zij beter deden te bedanken.

Na deze zuivering is Euphonia thans een gezelschap dat met ijverige studie en goede beleiding het Eibergsche publiek nog menigen aangenamen avond kan bezorgen.”

Twee dingen worden duidelijk.  Enige muzikaal zwakke broeders waren er met zachte hand uitgewerkt en Willems was als directeur opgevolgd door Ten Dam.

Uit de al genoemde feestgids citeren we ook dit bericht:

“De wensch kwam toen bij de vereeniging naar voren geheel op eigen wieken te drijven zonder steun van de heeren Prakke en daarom stelde de familie Prakke de vereeniging in de gelegenheid instrumenten en bijbehoorigheden voor een luttel bedrag over te nemen.”

In deze feestgids stond echter niet de gehele waarheid.  De aap kwam pas uit de mouw in 1962 tijdens de viering van het 65-jarig bestaan van Euphonia. We citeren een stukje uit de feestrede van voorzitter J. Olthof aan de hand van een krantenbericht uit dat jaar:

Het volgende over de kinderjaren van Euphonia stond in de feestgids bij het zilveren jubileum in 1922:

“Het aantal leden bedroeg aanvankelijk 16. Onder leiding van de heer Willems te Rekken werd ijverig geoefend en de eerste uitvoering, die al spoedig te Eibergen kon worden gegeven, droeg de volkomen goedkeuring van de Eibergsche burgerij weg. Omstandigheden noopten ertoe de heer Willems te vervangen voor den heer Arn. ten Dam te Rietmole. Het bleek dat de verandering een verbetering was, de muziekvereeniging ging merkbaar vooruit.”

“De gebrs. Prakke sprongen bij en men kwam aan instrumenten. Toen er enkele jaren later een keer wat dansmuziek werd gemaakt, hetgeen toentertijd in Eibergen moeilijk door de beugel kon, vond de directie dit niet goed. Euphonia werd toen een zelfstandige vereniging.”

We mogen hieruit concluderen, dat een meningsverschil over dansmuziek ten grondslag heeft gelegen aan de verzelfstandiging.

Een van de oprichters H. Menkhorst sr en echtgenote

Een van de oprichters H. Menkhorst sr en echtgenote